Ένα λεύκωµα ταξίδι µνήµης, τέχνης και συγκίνησης, που γεννήθηκε µέσα από την 13χρονη περιπλάνηση του δηµιουργού, σε εγκαταλελειµµένα σχολεία της Ελλάδας, της Κύπρου και της Σµύρνης και εκδόθηκε µε την αρωγή της Περιφέρειας Κρήτης – Περιφερειακή Ενότητα Χανίων και των Δήµων Πλατανιά και Καντάνου – Σελίνου.
Συγκινηµένος ο Νίκος Μπασιάς, αφού ευχαρίστησε όσους υποστήριξαν την έκδοση, µίλησε για την έκθεση «Από τον Βορρά στον Νότο – Στα Χνάρια της Μνήµης», που προηγήθηκε της έκδοσης και φιλοξενήθηκε το περασµένο καλοκαίρι σε καφενεία της ενδοχώρας του νοµού Χανίων, και υπογράµµισε: «Η ιδέα για το λεύκωµα γεννήθηκε από την ανάγκη να δηµιουργηθεί κάτι που ξεπερνά το εφήµερο. Ήθελα οι φωτογραφίες να αποκτήσουν διάρκεια, να συνεχίσουν να ζουν και όταν σβήσουν τα φώτα των εκθέσεων. Είναι ένας τόπος συνάντησης: της εικόνας, της µνήµης, του συναισθήµατος. Σαν να κρατάς στα χέρια σου ένα κοµµάτι της µνήµης». Συνεχίζοντας ο κ. Μπασιάς επεσήµανε: «Δεν φωτογράφησα αυτά τα σχολεία για να τα καταγράψω µε έναν αυστηρά τεκµηριωµένο τρόπο. Το έκανα γιατί ένιωσα την ανάγκη να διασώσω κάτι άυλο – τη µνήµη τους, τη ζεστασιά που κάποτε είχαν, το αποτύπωµα των ανθρώπων που πέρασαν από εκεί».
Η καθηγήτρια, σύµβουλος του Ελληνικού Ανοιχτού Πανεπιστηµίου και διευθύντρια Πρωτοβάθµιας Εκπαίδευσης Χανίων Χρύσα Τερεζάκη µίλησε για τα σχολεία ως «κύτταρα πολιτισµού»: «Η ιδέα του Νίκου Μπασιά να αναδείξει τα σχολεία της χώρας µας, κι όχι µόνο, µέσω του φωτογραφικού αυτού λευκώµατος είναι εξαιρετική… Πρόκειται για µια έξοχη ευκαιρία να δούµε όλοι και να γνωρίσουµε τα σχολεία που έδωσαν φωνή, διαδροµή και δύναµη σε τόσους συνανθρώπους µας, σε τόσες γενιές…».
Ο καθηγητής Φωτογραφίας και πρόεδρος της Παγκόσµιας Οµοσπονδίας Global Photographic Union Μανώλης Μετζάκης αναφερόµενος στο λεύκωµα του Νίκου Μπασιά, τόνισε ότι δεν πρόκειται για ένα απλό φωτογραφικό λεύκωµα: «Είναι ένα φωτογραφικό λεύκωµα που αφορά στη µνήµη. Μια µνήµη συλλογική, µια µνήµη αρχιτεκτονική, µια µνήµη βιωµατική. Τα παλιά δηµοτικά σχολεία της χώρας δεν είναι απλώς κτήρια. Είναι τόποι όπου γεννήθηκαν προτάσεις, όνειρα, φιλίες, φόβοι, πρώτες γνώσεις».
Στο πλαίσιο της παρουσίασης ο Μανώλης Μετζάκης παρουσίασε φωτογραφίες του λευκώµατος και µίλησε γι’ αυτές µέσα από τη σκοπιά του φωτογράφου, ενώ ο Νίκος Μπασιάς αναφέρθηκε σε στιγµές από τη 13χρονη περιπλάνησή του σε εγκαταλελειµµένα σχολεία.
Χαιρετισµό απηύθυναν ο αντιπεριφερειάρχης Νίκος Καλογερής, οι δήµαρχοι Πλατανιά και Σφακίων, Γιάννης Μαλανδράκης και Γιάννης Ζερβός, η περιφερειακή σύµβουλος και πρόεδρος του ΔΗΠΕΘΕΚ Σοφία Μαλανδράκη και ο αντιδήµαρχος Χανίων Γιάννης Γιαννακάκης.
Επίσης, χαιρετισµό απέστειλε η βουλευτής Χανίων Σέβη Βολουδάκη, ενώ η βραδιά άνοιξε µε χαιρετισµό – καλωσόρισµα από τον ιδιοκτήτη του Καφέ «Κήπος» Βασίλη Σταθάκη.
Την παρουσίαση πλαισίωσε µουσικά µε κιθάρα και τραγούδι ο Γιάννης Σίνης και συντόνισε ο δηµοσιογράφος Δηµήτρης Μαριδάκης, ενώ το λεύκωµα προσφέρθηκε δωρεάν στο κοινό που παρακολούθησε την εκδήλωση.
An album that is a journey of memory, art, and emotion, born from the creator’s 13-year wandering through abandoned schools in Greece, Cyprus, and Smyrna. It was published with the support of the Region of Crete – Regional Unit of Chania and the Municipalities of Platanias and Kantanos–Selinos.
Deeply moved, Nikos Basias thanked all those who supported the publication and spoke about the exhibition “From North to South – In the Footsteps of Memory”, which preceded the album and was hosted last summer in cafés across the Chania countryside. He emphasized:
“The idea for the album was born out of the need to create something that transcends the ephemeral. I wanted the photographs to gain longevity, to continue to live even when the lights of the exhibitions fade. It is a meeting place: of image, memory, emotion. As if holding a piece of memory in your hands.”
He continued:
“I did not photograph these schools to document them in a strictly factual way. I did it because I felt the need to preserve something intangible—their memory, the warmth they once had, the imprint of the people who passed through them.”
Professor, advisor of the Hellenic Open University, and Director of Primary Education of Chania, Chrysa Terezaki, spoke of schools as “cells of culture”:
“The idea of Nikos Basias to highlight our country’s schools, and not only those, through this photographic album is exceptional… It is a wonderful opportunity for all of us to see and get to know the schools that gave voice, direction, and strength to so many of our fellow humans, to so many generations…”
Photography professor and president of the Global Photographic Union, Manolis Metzákis, referring to the album, stressed that it is not a simple photographic book:
“It is a photographic album about memory. A collective memory, an architectural memory, an experiential memory. The old primary schools of the country are not just buildings. They are places where ideas, dreams, friendships, fears, and first bits of knowledge were born.”
During the presentation, Manolis Metzákis showed photographs from the album and discussed them from the photographer’s perspective, while Nikos Basias shared moments from his 13-year exploration of abandoned schools.
Greetings were delivered by Deputy Regional Governor Nikos Kalogeris; the mayors of Platanias and Sfakia, Giannis Malandrakis and Giannis Zervos; regional councilor and president of DIPETHEK, Sofia Malandrakis; and Deputy Mayor of Chania, Giannis Giannakakis.
A greeting was also sent by Chania MP Sevi Voloudaki, while the evening opened with a welcome from the owner of “Kipos Café” Vasilis Stathakis.
The presentation was accompanied musically by Giannis Sinis on guitar and vocals, coordinated by journalist Dimitris Maridakis, while the album was offered free of charge to those who attended the event.
